TBB Başkan Vekili Ayşe Ünlüce: “Yerel yönetimlerin katkısı, bir karar alındıktan sonra onu uygulamakla başlamamalı”

Türkiye Belediyeler Birliği (TBB), Antalya’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında hazırladığı Yerel Yönetimler Pozisyon Belgesi ile Türkiye'deki belediyelerin iklim değişikliğiyle mücadelede karşılaştığı sorunları, önceliklerini ve çözüm önerilerini uluslararası platforma taşıdı. 75 ilden 330 belediyenin katkısıyla hazırlanan belge, iklim finansmanına erişim, adil geçiş, çok düzeyli yönetişim ve yerel katılım konularında politika önerileri ortaya koydu.

TBB öncülüğünde COP31 Mavi Alan'da “Seviyeleri Birleştirerek İklim Eylemini Hayata Geçirmek” başlıklı üst düzey özel etkinlik düzenlendi. Dünya Liderleri Zirvesi'nin “Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre” tematik gününde gerçekleştirilen program, Uluslararası Yerel Çevre Girişimleri Konseyi (ICLEI), Yerel Yönetimler ve Belediyeler Seçmen Grubu (LGMA) ve Avrupa Bölgeler Komitesi (CoR) iş birliğiyle gerçekleştirildi.

Etkinlikte ülke müzakerecileri, belediye başkanları, yerel ve bölgesel yönetim temsilcileri ile uluslararası kent ağlarının yöneticileri bir araya geldi. Görüşmelerde küresel iklim taahhütlerinin yerel uygulamalara dönüştürülmesi ve belediyelerin ulusal ve uluslararası iklim politikalarındaki rolünün güçlendirilmesi değerlendirildi.

Ünlüce: “Yerel Yönetimlerin Katkısı Karar Alındıktan Sonra Başlamamalı”

Programın açılış konuşmasını yapan TBB Başkan Vekili ve Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, iklim değişikliğinin etkilerinin kentlerin coğrafi, ekonomik ve toplumsal koşullarına göre farklılık gösterdiğini belirtti.

Küresel iklim hedeflerinin başarıya ulaşabilmesi için politikaların yerel koşullara uygun biçimde hazırlanması gerektiğini vurgulayan Ünlüce, belediyelerin yalnızca alınan kararları uygulayan kurumlar olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.

Ünlüce, “Yerel yönetimlerin katkısı, bir karar alındıktan sonra onu uygulamakla başlamamalı.” dedi.

Belediyelerin uygulama süreçlerinde edindikleri deneyimlerin yeni politikaların hazırlanmasına katkı sunması gerektiğini belirten Ünlüce, büyükşehirlerden küçük ölçekli belediyelere kadar bütün yerel yönetimlerin ihtiyaçlarının karar süreçlerinde dikkate alınmasının önemine işaret etti.

Ünlüce, belediyelerin uluslararası iklim kararlarının hangi koşullarda uygulanabildiğini, uygulamada karşılaşılan güçlükleri ve ortaya çıkan yeni ihtiyaçları doğrudan gözlemleyen kurumlar olduğunu kaydetti.

Uluslararası hedeflerin yerelde başarıyla uygulanabilmesi için belediyelerin sorumlulukları ile sahip oldukları imkânlar arasında uyum bulunması gerektiğini vurgulayan Ünlüce, yerel yönetimlerin karar alma mekanizmalarına daha güçlü katılımının önemini dile getirdi.

“Belediyelerimizin Ortak Deneyimlerini Uluslararası İklim Gündemine Taşıyoruz”

TBB'nin COP31 hazırlıklarını Türkiye'deki belediyeler, uluslararası ortaklar ve yerel yönetim ağlarıyla iş birliği içinde yürüttüğünü aktaran Ünlüce, LGMA'nın COP31 Pozisyon Belgesi'nin hazırlanmasına katkı sunduklarını ve belgeye kurumsal destek verdiklerini açıkladı.

Türkiye'deki belediyelerin karşılaştığı sorunları, uygulama deneyimlerini ve çözüm önerilerini ortak bir çalışma kapsamında değerlendirdiklerini belirten Ünlüce, “Bu çalışma, belediyelerimizin ortak deneyimlerini ve beklentilerini uluslararası iklim gündemine taşıma irademizin bir ifadesidir.” ifadelerini kullandı.

COP31 kapsamında gerçekleştirilen buluşmanın yalnızca konferans süresince yapılan değerlendirmelerle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Ünlüce, konferans sonrasında sürdürülecek ilişkilerin ve geliştirilecek ortak çalışmaların önemine dikkat çekti.

Ünlüce, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası hedeflerin, ulusal politikaların ve yerel uygulamaların birbirini tamamlayan bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. TBB'nin belediyelerin deneyimlerini ulusal ve uluslararası ortaklarla buluşturmaya, karşılıklı öğrenmeyi ve iş birliğini güçlendirmeye devam edeceğini kaydetti.

Küresel Kent Ağlarından COP31'de Somut Sonuç Çağrısı

Etkinliğin moderatörlüğünü üstlenen ICLEI Küresel İletişim ve Katılım Direktörü Ariel Dekovic, toplantının COP31 müzakerelerinde gelinen aşamanın değerlendirilmesi ve yerel yönetimlerin önceliklerinin uluslararası gündemde ilerletilmesi açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirtti.

ICLEI ve Malmö Belediye Başkanı Katrin Stjernfeldt Jammeh, LGMA'nın COP31 Pozisyon Belgesi'ni katılımcılarla paylaştı.

Malmö'nün Avrupa Birliği'nin 100 iklim-nötr kentinden biri olduğunu ve 2030 yılına kadar iklim nötrlüğüne ulaşmayı hedeflediğini aktaran Jammeh, “COP31 Taraflar Konferansı'ndan somut sonuç talep ediyoruz.” dedi.

LGMA Pozisyon Belgesi'nin 80 yerel yönetim birliği tarafından onaylandığını açıklayan Jammeh, söz konusu desteğin on binlerce yerel ve bölgesel yönetimi temsil ettiğini ifade etti.

Avrupa Bölgeler Komitesi Çevre, İklim Değişikliği ve Enerji (ENVE) Komisyonu Sekretaryası Birim Başkanı Andrea Bodova ise yerel yönetimlerin iklim politikalarındaki rolüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Bodova, “Belediye Başkanları Sözleşmesi”, “100 İklim-Nötr ve Akıllı Şehir Misyonu” ve “Yerel Yeşil Mutabakatlar” çalışmalarını örnek göstererek yerel yönetimlerin sesini yalnızca COP toplantılarında değil, yıl boyunca sürdürülen uluslararası çalışmalarda da duyurmayı hedeflediklerini belirtti.

Oturumda farklı ülkelerden müzakere temsilcileri de COP31 görüşmelerinin seyri ve öne çıkan başlıklar hakkında değerlendirmelerini paylaştı.

75 İlden 330 Belediyenin Katkısıyla İklim Politikası Belgesi Hazırlandı

TBB COP31 Yerel Yönetimler Pozisyon Belgesi'nin hazırlık süreci, temel bulguları ve politika önerileri, TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan tarafından katılımcılara sunuldu.

Arslan, belgenin belediyelerin iklim eylemi alanındaki deneyimleri ve uygulamada karşılaştıkları sorunlar temel alınarak hazırlandığını belirtti.

Hazırlık sürecinde 75 ilden 330 belediyenin katıldığı anket çalışmasında 346 yanıt alındığını açıklayan Arslan, belediye toplantılarının yanı sıra ulusal ve uluslararası birliklerle gerçekleştirilen istişarelerin de çalışmaya katkı sunduğunu ifade etti.

Anketin açık uçlu yanıtlarında belediyelerin karşılaştığı temel sorunların finansman, uzman personel eksikliği, merkezi idareyle koordinasyon ve mevzuat kaynaklı güçlükler olduğu belirlendi.

Arslan, anket sonuçlarının yerel iklim eyleminin önündeki engellerin birbirinden bağımsız olmadığını gösterdiğini belirterek finansman, teknik kapasite, açık sorumluluklar ve kurumlar arası iş birliğinin birlikte güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Pozisyon Belgesinde Üç Temel Öncelik Öne Çıktı

TBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Şengül Altan Arslan, pozisyon belgesinde yerel iklim eyleminin güçlendirilmesine yönelik üç temel politika önceliğinin belirlendiğini açıkladı.

Arslan, bu başlıkları “adil geçişe anlamlı yerel katılım, iklim finansmanına erişim ve çok düzeyli yönetişim” olarak sıraladı.

Adil geçiş sürecinde belediyelerin yalnızca görüşlerine başvurulan kurumlar olmaması gerektiğini belirten Arslan, yerel bilgi ve deneyimin dönüşüm politikalarının önceliklerini ve destek mekanizmalarını doğrudan şekillendirmesi gerektiğini ifade etti.

Arslan, belediyelerin ve yerel yönetim birliklerinin beceri geliştirme, sosyal koruma ve ekonomik çeşitlendirme çalışmalarına tasarım aşamasından itibaren katılmasının önemine dikkat çekti.

“İklim Finansmanına Erişim Yalnızca Yatırım Kaynağı Bulmakla Sınırlı Değil”

İklim finansmanına erişimin yalnızca yatırım için kaynak sağlanması anlamına gelmediğini belirten Arslan, belediyelerin proje hazırlama süreçlerinin de desteklenmesi gerektiğini kaydetti.

Özellikle küçük ölçekli belediyelerin finansman mekanizmalarına erişimde karşılaştıkları güçlüklere değinen Arslan, başvuru, eş finansman ve raporlama koşullarının belediyelerin kurumsal kapasiteleriyle uyumlu hale getirilmesi gerektiğini ifade etti.

Aynı havzayı, kıyıyı veya ekosistemi paylaşan belediyelerin ortak yatırımlar geliştirmesinin önemini vurgulayan Arslan, projelerin yalnızca başlangıç maliyetlerinin değil, işletme ve bakım giderlerinin de finansman süreçlerinde dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Yerel Yönetimlerin Ulusal Karar Süreçlerine Katılımı Vurgulandı

Çok düzeyli yönetişim başlığını değerlendiren Arslan, ulusal iklim hedefleriyle yerel planların uyumlu olmasının yanı sıra belediyelerin uygulama deneyimlerinin ulusal karar süreçlerine yansıtılmasının da gerekli olduğunu kaydetti.

Arslan, belediyelerin ve yerel yönetim birliklerinin koordinasyon mekanizmalarına düzenli katılım sağlaması, yerel verilerin planlama ve bütçe kararlarında değerlendirilmesi ve uygulama sonuçlarının ortak biçimde izlenmesi gerektiğini ifade etti.

Yerel yönetimlerin iklim politikalarının yalnızca uygulayıcısı değil, hazırlanması ve geliştirilmesi süreçlerinin de aktif katılımcısı olması gerektiğine dikkat çekildi.

Enerji Verimliliğinden Su Güvenliğine Yerel İklim Eylemi

TBB COP31 Yerel Yönetimler Pozisyon Belgesi'nde enerji verimliliği, su güvenliği, aşırı sıcaklara uyum, atık yönetimi ve metan emisyonlarının azaltılması gibi uygulama alanlarına da yer verildi.

Arslan, iklim eyleminin yalnızca planların hazırlanmasıyla tamamlanan bir süreç olarak görülmemesi gerektiğini belirtti.

İklim planlarında yer alan faaliyetlerin sorumlularının, uygulama takvimlerinin ve finansman kaynaklarının açık biçimde tanımlanması gerektiğini ifade eden Arslan, uygulama sonuçlarının düzenli olarak izlenmesinin önemini vurguladı.

Belediye birliklerinin ortak ihtiyaçları karar süreçlerine taşımanın yanı sıra proje hazırlığı, teknik kapasite geliştirme, deneyim paylaşımı ve belediyeler arası iş birliğinde de sorumluluk üstlenmesi gerektiğini kaydeden Arslan, TBB'nin pozisyon belgesini kendi çalışma gündemini yönlendiren bir çerçeve olarak değerlendirdiğini aktardı.

“COP31'in Kalıcı Değeri Kentlerde Yarattığı Değişimle Ortaya Çıkacak”

COP31 sonrasında yerel yönetimlerin katkılarının ulusal ve uluslararası kararların hazırlanmasına ve uygulanmasına yansımasının beklendiğini belirten Arslan, iklim finansmanının proje hazırlığından hizmetlerin sürdürülebilirliğine kadar erişilebilir olması gerektiğini ifade etti.

İklim politikalarının kentlerde yaşayan insanların günlük hayatında somut iyileşmelere dönüşmesinin önemine işaret eden Arslan, COP31'in yerel yönetimler açısından kalıcı değerinin, alınan kararların kentlerde yarattığı değişimle ortaya çıkacağını vurguladı.

Pozisyon belgesi sunumunun ardından TBB Genel Sekreteri Suat Yıldız'ın moderatörlüğünde, Avrupa Bölgeler Komitesi ile “Çok Taraflı İş Birliğini Yeniden Düşünmek” başlıklı yuvarlak masa toplantısı gerçekleştirildi.

Toplantıda yerel yönetimler arasındaki uluslararası iş birliğinin geliştirilmesi ve iklim politikalarında çok taraflı ortaklıkların güçlendirilmesi konuları ele alındı.